Każdy pracodawca, który chce dbać o dobro swoich pracowników, powinien wiedzieć jakie prawa przysługują pracownikom na urlopach macierzyńskich i rodzicielskich. W celu zapewnienia maksymalnego wsparcia dla rodziców w firmie i uniknięcia niemiłych niespodzianek podczas ich nieobecności warto zapoznać się z treścią tego artykułu.
Każda pracownica, która urodzi dziecko, ma prawo do urlopu macierzyńskiego
Jeśli pracownica urodziła dziecko, a jest zatrudniona umowę o pracę, przysługuje jej urlop macierzyński. Pracodawca nie może odmówić jego udzielenia. Zgodnie z kodeksem pracy, urlopu macierzyńskiego należy się 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, 31 tygodni w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie, 33 tygodnie w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie, 35 tygodni w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie i 37 tygodni w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie. Przyjmuje się, że dzień porodu to zarazem pierwszy dzień urlopu macierzyńskiego, który jest obowiązkowy. Przepisy dopuszczają jednak sytuację, w której część urlopu zatrudniona wykorzystuje jeszcze przed narodzinami dziecka, nie może to jednak nastąpić wcześniej niż na 6 tygodni przed planowanym porodem. Wtedy po porodzie pracownica wykorzystuje pozostałą część urlopu. Celem tego rodzaju urlopu jest umożliwienie kobiecie regeneracji organizmu po przebytym porodzie, bez względu na jego rodzaj, oraz zapewnienie opieki noworodkowi.Pracownica na urlopie macierzyńskim jest chroniona
Wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy o pracę kobiety przebywającej na urlopie macierzyńskim, jest niedozwolone. Wyjątki od tej zasady są dwa. Po pierwsze, kiedy wypowiedzenie umowy o pracę jest z winy pracownicy, ale wtedy zgodę wyrazić musi zakładowa organizacja związkowa. Po drugie, zasada ta nie obowiązuje, gdy pracownica, która znajduje się na urlopie macierzyńskim, jest na okresie próbnym krócej niż miesiąc. Należy również zaznaczyć, że w przypadku umów terminowych (powyżej miesiąca) lub próbnych, które miałyby zakończyć się po trzecim miesiącu ciąży, dochodzi do ich automatycznego przedłużenia do dnia porodu. Zasada ta nie dotyczy umów zastępstwa za innego pracownika. W przypadku, gdy dojdzie do ogłoszenia likwidacji lub upadłości firmy, w której zatrudniona jest kobieta przebywająca na urlopie macierzyńskim, możliwe jest rozwiązanie umowy o pracę przez pracodawcę. Zatrudniający jest wtedy zobowiązany do ustalenia terminu rozwiązania umowy z organizacją związkową, która reprezentuje pracownicę.Ojciec dziecka ma prawo do 14 dni urlopu po narodzinach dziecka
Przepisy wskazują również, że ojciec dziecka ma prawo do 14 dni płatnego urlopu ojcowskiego. Przysługuje on po narodzinach lub po decyzji sądu o przysposobieniu dziecka (o ile ma ono mniej niż 14 lat). Nie trzeba więc być biologicznym ojcem, żeby skorzystać z tego urlopu. Co ważne, ojciec dziecka nie musi również pozostawać w związku małżeńskim z matką dziecka. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, w której ojciec nie posiada praw rodzicielskich - wtedy nie jest uprawniony do skorzystania z tego urlopu. Jeśli w momencie narodzin lub przysposobienia dziecka, ojciec nie pracuje, z 14 dni wolnego może skorzystać, gdy znajdzie pracę, ale tylko do ukończenia przez dziecko dwunastego miesiąca życia. Na długość urlopu ojcowskiego, w przeciwieństwie do urlopu macierzyńskiego, nie ma wpływu ilość urodzonych dzieci. Pracodawca udziela urlopu ojcowskiego na wniosek pracownika, może być on wykorzystany w całości lub podzielony na dwa urlopy po 7 dni. Pracownik w czasie urlopu ojcowskiego jest chroniony przez prawo tak samo, jak kobieta w ciąży i matka przebywająca na urlopie macierzyńskim.Pracownica może zrezygnować z części urlopu macierzyńskiego
Zgodnie z prawem, matka musi wykorzystać 14 tygodni urlopu macierzyńskiego. Jeśli po 14 tygodniach, pracownica podejmie decyzję o powrocie do pracy, to pozostałe 6 tygodni przysługują ojcu dziecka. Po złożeniu odpowiedniego wniosku do pracodawcy może zrezygnować z pozostałego czasu urlopu i wrócić do pracy. Taki dokument pracownica zobowiązana jest złożyć nie później niż na 7 dni przed powrotem do miejsca swojego zatrudnienia.Powrót pracownicy do pracy po urlopie macierzyńskim
Jeśli pracownica wraca do pracy po urlopie macierzyńskim, pracodawca ma obowiązek zapewnić jej miejsce na dotychczasowym lub równorzędnym stanowisku. Urlop macierzyński nie może być powodem do obniżenia wynagrodzenia, które musi być takie samo, jak w sytuacji, w której pracownica nie korzystałaby z urlopu. Matka ma prawo do 100% zasiłku za czas urlopu macierzyńskiego. Wymienione przepisy kodeksu pracy mają na celu ochronę praw pracownic i zapewnienie im stabilności zawodowej po powrocie do pracy.Urlop rodzicielski przysługuje obojgu rodziców
W przeciwieństwie do urlopu macierzyńskiego, urlop rodzicielski może zostać wykorzystany zarówno przez matkę, jak i przez ojca dziecka. Mogą z niego skorzystać też inni członkowie rodziny, jeśli dojdzie do wyjątkowej sytuacji, takiej jak śmierć matki dziecka przy porodzie, porzucenie dziecka lub niezdolność do opieki ze względu np. na pobyt w szpitalu. Celem urlopu rodzicielskiego jest dalsze sprawowanie opieki nad dzieckiem. Jest on dobrowolny. Z urlopu rodzicielskiego można skorzystać najpóźniej do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko skończy 6 lat.Odpłatność za urlopy macierzyńskie i rodzicielskie
Urlop macierzyński i ojcowski jest 100% płatny. Otrzymuje się wtedy całość pensji. Dokładna kwota przeliczana jest na podstawie średniej z 12 miesięcy, a w przypadku pracy krótszej niż rok, takiej ilości miesięcy, jakie były przepracowane w danej firmie. Z kolei urlop rodzicielski płatny jest 60% średniej pensji, ale jeśli matka zdecyduje się na urlop rodzicielski od razu po macierzyńskim i złoży odpowiedni wniosek do 21 dni po porodzie, wtedy wysokość zasiłku za cały okres obu urlopów wynosi 80% podstawy. Jeśli w firmie zatrudnionych jest mniej niż 21 osób, wynagrodzenie w czasie trwania urlopu wypłaca ZUS, natomiast jeśli pracowników jest więcej, przelew będzie przychodził od pracodawcy, który sam rozliczy się z ZUS.Czas trwania urlopu rodzicielskiego
Urlop rodzicielski przysługuje obojgu rodzicom łącznie, co oznacza, że do dyspozycji są 41 lub 43 tygodnie. W ostatniej nowelizacji przepisów wprowadzono zmianę, która przyznaje 9 tygodni urlopu nieprzenoszalnego dla każdego z rodziców. Każdy z rodziców więc ma prawo do 9 tygodni, pozostałe 23 lub 25 tygodni można wykorzystać według uznania, zarówno przez jednego rodzica, jak i w podziale między matkę i ojca.Pamiętaj, że dla naszych klientów na usługi kadrowo-płacowe obsługujemy również takie tematy. Jeśli masz pytania co do naszych usług - zadzwoń 22 242 60 00.