Urlop bezpłatny - komu przysługuje?

Urlop bezpłatny daje możliwość odpoczynku, opieki nad kimś bliskim albo odbycia podróży bez rezygnacji z zatrudnienia. Wątpliwości budzi jednak sposób wnioskowania o udzielenie takiego urlopu, to, jak będzie on zaznaczony w świadectwie pracy, a także kwestia ubezpieczenia zdrowotnego w czasie takiej przerwy od pracy.

Komu przysługuje urlop bezpłatny?

Każdy pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę, na czas określony lub nieokreślony, może złożyć pisemny wniosek o udzielenie urlopu bezpłatnego do swojego pracodawcy. Nie ma znaczenia staż pracy - z takim wnioskiem teoretycznie można zgłosić się nawet pierwszego dnia pracy. Co ważne, pracodawca nie ma obowiązku udzielić zgody na taki urlop, podobnie jak nie może sam zaproponować bezpłatnego urlopu pracownikowi albo przymusowo go na taki wysłać. Kodeks pracy nie reguluje kwestii długości urlopu bezpłatnego - może on trwać kilka dni, miesięcy, a nawet lat, jest to kwestia umowy między pracownikiem a pracodawcą. Jeśli urlop, na który zgodził się pracodawca, trwa dłużej niż 3 miesiące, może on odwołać pracownika i poprosić o powrót do pracy, nawet jeśli początkowo zgadzał się np. na rok. Jeśli jednak urlop jest krótszy niż 3 miesiące, bez względu na powody, nie można próbować skrócić okresu urlopu bezpłatnego. Po powrocie z urlopu bezpłatnego zatrudniony musi zostać dopuszczony do pracy na tym samym stanowisku, na jakim był wcześniej.

Jak zaznaczony jest okres przebywania na urlopie bezpłatnym w świadectwie pracy?

Każdorazowo, po zakończeniu pracy poprzez wypowiedzenie umowy albo jej wygaśnięcie, pracodawca powinien wręczyć pracownikowi świadectwo pracy. W przypadku zawieszenia stosunku pracy, wynikającego z faktu, że pracownik przebywa na urlopie bezpłatnym, osoba wystawiająca świadectwo pracy, powinna odnotować ten fakt na dokumencie i wyraźnie zaznaczyć czas trwania urlopu bezpłatnego. Na świadectwie pracy powinna również znaleźć się informacja o podstawie prawnej jego udzielenia.

Ubezpieczenie zdrowotne w trakcie przebywania na urlopie bezpłatnym

Podczas, gdy pracownik przebywa na urlopie bezpłatnym, pracodawca nie tylko nie wypłaca mu wynagrodzenia, ale też nie odprowadza składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jeśli taki urlop trwa dłużej niż 30 dni, zatrudniony traci ubezpieczenie zdrowotne, nie może też otrzymać zasiłku chorobowego, urlopu opiekuńczego lub macierzyńskiego. Czas urlopu bezpłatnego nie wlicza się do stażu pracy, a więc przy obliczaniu wysokości emerytury, nie będzie on brany pod uwagę. Oczywiście istnieje opcja samodzielnego opłacania składki zdrowotnej przez pracownika, jeśli chce on zachować ciągłość ubezpieczenia zdrowotnego przy urlopie dłuższym niż miesiąc. Należy też wziąć pod uwagę fakt, że przebywanie na urlopie bezpłatnym, zmniejsza wymiar należnego zatrudnionemu płatnego urlopu wypoczynkowego- z każdym przepracowanym miesiącem nalicza się 1/12 wymiaru urlopu, a więc każdy miesiąc spędzony na urlopie bezpłatnym powoduje, że urlopu wypoczynkowego będzie mniej. Na przykład spędzając 3 miesiące na bezpłatnej przerwie od pracy, ilość urlopu zmniejszy się o 1/4.

Urlop bezpłatny w celu pracy u innego pracodawcy

Zdarzają się sytuacje, w których pracodawca nie ma wystarczającej ilości zleceń, żeby utrzymać wszystkich pracowników, na przykład, jeśli w grę wchodzi chwilowy zastój na rynku czy zmniejszenie zapotrzebowania na konkretny produkt lub usługę. Jeśli zatrudniającemu uda się porozumieć z innym pracodawcą, może zgodzić się na "wypożyczenie" swojego pracownika, który oczywiście również musi wyrazić zgodę na takie rozwiązanie. Wtedy pierwotny pracodawca udziela urlopu bezpłatnego, a wynagrodzenie i składki ZUS opłaca zatrudniający, który wypożycza danego pracownika. Jest to szczególny rodzaj urlopu bezpłatnego, kiedy nie jest on zależny w pełni od pracownika. Co ważne, pracownik musi wyrazić zgodę na takie rozwiązanie pisemnie. W tym wypadku okres urlopu bezpłatnego wlicza się do okresu pracy.